Развојот на говорот и јазикот започнува многу пред детето да го изговори првиот збор.
Уште од раѓањето, плачењето е првиот начин на кој бебето гласовно комуницира со околината. Подоцна доаѓаат гугањето, различните звуци, гестовите и обидите за имитација, а со растењето детето постепено учи да го разбира говорот и да ги користи зборовите за да ги изрази своите потреби и мисли.
Секое дете се развива со свое темпо, но постојат одредени развојни показатели што можат да им помогнат на родителите да забележат кога е корисно да побараат стручно мислење.
Ако детето на две години сè уште не користи зборови на начин што е очекуван за неговата возраст, разговорот со педијатар или процената од логопед може да помогне да се утврди дали станува збор за индивидуално темпо на развој или е потребна дополнителна поддршка.
Што проценува логопедот?
Процената не се однесува само на тоа колку зборови може да изговори детето.
Логопедот набљудува повеќе аспекти од говорно-јазичниот развој: како детето комуницира со околината, колку го разбира говорот, дали користи гестови, како се обидува да ги изрази своите потреби и на кој начин реагира кога другите му зборуваат.
Врз основа на целокупната процена може да се утврди дали развојот треба само да се следи или детето би имало корист од дополнителна стручна поддршка.
Знаци на кои родителите треба да обрнат внимание
Постојат неколку показатели поради кои би било добро родителите да разговараат со стручно лице.
Меѓу нив се:
- детето ретко се огласува и ретко се обидува да комуницира;
- не се обидува да имитира зборови и звуци;
- користи многу мал број различни гласови;
- користи малку гестови, како покажување со прст или мавтање;
- има тешкотии да разбере што му се зборува;
- има тешкотии во играта и комуникацијата со други деца;
- во говорот користи ограничен фонд зборови;
- често имало инфекции на ушите;
- во семејството постои историја на тешкотии поврзани со говорот, јазикот, комуникацијата или учењето.
Присуството на некој од овие знаци само по себе не поставува дијагноза. Тоа е причина развојот на детето да се разгледа со педијатар или логопед.
Грешките во изговорот кај малите деца се очекувани
Дете кое почнало да зборува не мора веднаш правилно да го изговара секој збор.
Испуштањето делови од зборот или одредени гласови може да биде дел од нормалниот процес на учење на говорот. Со текот на времето, говорот постепено станува појасен и поразбирлив.
Родителите затоа не треба секоја погрешно изговорена буква или збор да ја доживуваат како проблем.
Доколку, сепак, имаат загриженост за развојот или разбирливоста на говорот, најдобро е да побараат индивидуална процена наместо да се потпираат само на споредби со други деца на иста возраст.
Како родителите можат да помогнат дома?
Една од најважните работи е детето да слуша говор во природни, секојдневни ситуации.
Кога детето неправилно ќе изговори некој збор, нема потреба постојано да го поправате или да инсистирате веднаш да го повтори правилно.
Наместо тоа, можете едноставно да му го понудите правилниот модел.
Ако детето, на пример, каже:
„Нана.“
Родителот може да одговори:
„Да, тоа е банана. Жолта банана.“
На тој начин детето го слуша правилниот збор без комуникацијата да се претвори во тест или корекција.
Во секојдневната игра може да се поттикнува и имитирањето различни звуци, ритми, слогови и едноставни зборови. Заедничкото пеење, читањето сликовници, именувањето предмети, имитирањето животни и плескањето во ритам се едноставни начини детето да биде изложено на повеќе говор и комуникација.
Најважно е родителите да не чекаат од страв дека „можеби само ќе помине“ доколку навистина се загрижени за развојот на детето. Раната консултација со педијатар или логопед може да даде појасна слика, а доколку е потребна поддршка, таа може да започне навреме.
