Високата претставничка на Европската Унија за надворешна политика и безбедност, Каја Калас, оцени дека изгледите за напредок во европските интеграции на Северна Македонија, Босна и Херцеговина, Косово и Србија се нееднакви.
Според неа, Црна Гора, Албанија, Молдавија и Украина во моментов се најнапредните земји во процесот на пристапување кон Унијата.
Калас ова го изјави на прес-конференција по повод претставувањето на годишниот пакет на Европската комисија за проширување за 2026 година, нагласувајќи дека проширувањето е едно од најважните средства за зајакнување на европската безбедност, политичката стабилност и геополитичкото влијание.
„За Босна и Херцеговина, Косово, Северна Македонија и Србија изгледите се нееднакви“, рече Калас, презентирајќи ги главните оценки од извештаите за десетте земји опфатени со процесот на проширување.
Таа посочи дека Европската комисија за првпат претставува патокази за пристапните преговори со Црна Гора, Албанија, Молдавија и Украина.
„Извештајот испраќа јасна порака: реформите носат резултати. Членството е сè поблиску за земјите кои ги исполнуваат своите обврски“, истакна Калас.
Црна Гора е најблиску до завршување на пристапниот процес, со јасна перспектива за потпишување на договорот за пристапување до следното лето. Албанија, пак, ги отвори сите преговарачки кластери за нешто повеќе од една година, а сега клучно е да го задржи темпото и да ја забрза имплементацијата на реформите.
Калас го поздрави и напредокот на Молдавија, која продолжува со реформите и усогласувањето на законодавството со европското право и покрај силните надворешни притисоци.
Посебно внимание посвети на Украина, која спроведува обемни реформи и покрај руската агресија.
„Украина спроведува сеопфатни реформи под руските бомби. Ниту една земја кандидат досега не спроведувала реформи од таков обем додека била во војна и тоа заслужува признание“, порача Калас.
Таа оцени дека, врз основа на досега постигнатиот напредок, треба да се пристапи кон отворање на сите преговарачки кластери со Украина пред крајот на оваа година.
Осврнувајќи се на другите земји кандидати, Калас рече дека Турција останува кандидатка и важен партнер на ЕУ, но дека сè уште постојат околностите поради кои нејзиниот пристапен процес е запрен.
За Грузија, пак, оцени дека се движи во спротивна насока од Европската Унија поради назадувањето во демократијата и заштитата на основните права, поради што нејзиниот пристапен процес е фактички запрен.
„Заслугите и реформите и понатаму ќе ја одредуваат брзината на пристапувањето, како и почитувањето на владеењето на правото и основните права“, нагласи Калас.
Таа предупреди дека обврските што земјите ги преземаат во текот на пристапните преговори не престануваат да важат ниту по нивното членство во Европската Унија.
Проширувањето како прашање на европската безбедност
Калас посочи дека безбедносното опкружување во Европа значително се влошило од објавувањето на минатогодишниот извештај за проширувањето. Војната, стратешкото надмудрување и економската неизвесност се зголемиле, додека нападите во таканаречената сива зона и саботажите насочени кон Европа се во пораст.
Според неа, ваквите околности дополнително ја нагласуваат потребата од проширување на Европската Унија.
„Поголема Унија значи посилна европска безбедност, поголема геополитичка тежина на меѓународната сцена и поголема способност за остварување влијание. Тоа значи и поголем пазар и нови можности за нашите економии“, истакна Калас.
Таа додаде дека овогодишниот извештај за проширување става значително поголем акцент на безбедносната димензија на европските интеграции и за првпат содржи посебно поглавје посветено на безбедноста и одбраната.
Калас нагласи дека повеќето земји кандидати во изминатата година го зголемиле или го задржале високото ниво на усогласеност со заедничката надворешна и безбедносна политика на ЕУ, што претставува важен показател за нивната стратешка определба и посветеност на европските вредности.
Како пример за придонесот на кандидатите кон европската безбедност, таа ја посочи Украина, чие воено искуство го оцени како исклучително важно за одбранбената подготвеност на Европа. Ги истакна и придонесите на Молдавија и партнерите од Западен Балкан во европските безбедносни активности.
